Jak wybrać plecak szkolny dla dziecka?

Początek roku szkolnego to stresujący czas nie tylko dla dzieci, ale również rodziców, którzy pragną zapewnić swoim pociechom jak najlepsze warunki do nauki. Niestety wiedza sporo waży – i to dosłownie. Okazuje się bowiem, że większość polskich dzieci nosi plecaki, które swoją wagą znacznie przekraczają normy sugerowane przez Główny Inspektorat Sanitarny. Według zaleceń optymalne obciążenie w przypadku dzieci do 13. roku życia nie powinno przekraczać 10 proc. ich masy ciała, zaś u starszych – 15 proc. Rzeczywistość jest jednak inna.

Winny siedzący tryb życia

Coraz częstsze zwolnienia z lekcji wychowania fizycznego i ogólny brak ruchu mają negatywny wpływ na rozwój młodego organizmu. Siedzący tryb życia staje się bowiem przyczyną osłabienia mięśni i obniżenia ogólnej sprawności oraz wydolności organizmu. W konsekwencji pojawiają się wady postawy, które jeśli nie zostaną skorygowane w odpowiednim czasie, utrwalają się w postaci poważnych schorzeń.

- Są to zazwyczaj schorzenia nabyte, dlatego też można, a wręcz trzeba im zapobiegać. Sama wada postawy nie boli i nie przeszkadza dziecku, natomiast może prowadzić do istotnych problemów zdrowotnych. Korekcja wcześnie wykrytych nieprawidłowości zapewnia szybką poprawę, a nawet cofnięcie zmian. W przeciwnym razie dziecko może zacząć uskarżać się na bóle krzyża, pleców, nóg czy stawów biodrowych. Z czasem wystąpić mogą również problemy z funkcjonowaniem układu oddechowego i krążeniowego oraz długotrwałe, uciążliwe bóle głowy i ogólne pogorszenie samopoczucia – takie sygnały świadczą już o wskazaniu do niezbędnej diagnostyki w kierunku poważnych schorzeń kręgosłupa – mówi mgr Joanna Zawadzka, fizjoterapeuta grupy Lux Med.

Skolioza – skutek utrwalonej wady postawy

Zadbanie o postawę w pierwszych latach życia jest niezwykle istotne. Kręgosłup nie ma wówczas łatwego zadania. Najbardziej istotne etapy rozwoju dziecka przypadają bowiem na wczesne lata szkolne (zerówka – 3. klasa) oraz okres dojrzewania (dziewczęta 11-13 lat, chłopcy 12-14 lat). To także najodpowiedniejszy moment na skorygowanie powstałych nieprawidłowości gimnastyką korekcyjną. W przeciwnym razie gwałtowny wzrost kośćca, przy jednoczesnym braku gwałtownego wzrostu mięśni, może poskutkować wykształceniem wadliwej postawy, a w konsekwencji – skrzywieniami kręgosłupa. Jednym z elementów, na który powinno się zwrócić uwagę, to dobór odpowiedniego plecaka i sposób jego noszenia.

- Nie stwierdzono co prawda oficjalnie bezpośredniego wpływu noszenia źle dopasowanego tornistra na rozwój skoliozy, niemniej jednak wady postawy, spowodowane nieprawidłowo dobranym plecakiem, mogą do niej niestety doprowadzić. Skolioza jest jednym z najczęstszych przypadków wad postawy u dzieci i młodzieży. Określana również jako boczne skrzywienie kręgosłupa, jest schorzeniem, polegającym na wielopłaszczyznowym odchyleniu linii kręgosłupa od stanu prawidłowego na całej jego długości lub poszczególnych odcinkach. Odchylenie to występuje w trzech płaszczyznach: czołowej, kiedy kręgosłup wygina się w bok, strzałkowej, kiedy pogłębia się wgięcie lordotyczne lub kyfotyczne oraz poprzecznej, w której następuje rotacja kręgów, mogąca prowadzić do powstawania garbu – tłumaczy mgr Joanna Zawadzka, fizjoterapeuta grupy Lux Med.

Skolioza zaliczana jest do wad ogólnoustrojowych organizmu, ponieważ wraz ze zwyrodnieniami kręgosłupa pociąga za sobą również wtórne zmiany w układzie oddechowo-krążeniowym oraz innych narządach wewnętrznych. U dziecka ze stwierdzoną skoliozą obserwuje się zazwyczaj nierówno ustawione względem siebie barki i biodra, odstające łopatki oraz brak symetrii w talii. Nieleczona choroba może doprowadzić do zniekształcenia klatki piersiowej, związanych z tym duszności, uciskania narządów wewnętrznych (np. serca i płuc – prowadząc tym samym do upośledzenia wydolności krążeniowej i oddechowej) oraz ogólnie zmniejszonej sprawności fizycznej organizmu.

Profilaktyka – odpowiednie dopasowanie to podstawa

O wyborze plecaka lub tornistra nie powinna decydować cena czy atrakcyjny wygląd, a przede wszystkim jego solidna konstrukcja. Na co szczególnie należy zwrócić uwagę przy zakupie?

- Najważniejszy jest rozmiar i waga plecaka lub tornistra – powinny one być dostosowane do dziecka. Odpowiednio dopasowany nie jest za szeroki, nie może wystawać ponad ramiona i powinien się kończyć na linii talii, czyli powyżej pośladków. W przeciwnym razie dziecko mimowolnie będzie przechylało się do przodu, żeby zrównoważyć jego ciężar. Niezwykle ważnym elementem jest także wyprofilowany tył. Odpowiednio usztywniona, przylegająca do pleców i zapewniająca stabilne oparcie ścianka, powinna jednocześnie gwarantować wystarczającą wentylację. Bardzo istotne jest, by szelki miały możliwość regulacji, były miękkie i możliwie szerokie – nie szersze jednak niż ramiona dziecka. Na pewno nie powinny się wpijać ani powodować dyskomfortu. Idealnie, jeśli plecak wyposażony jest w szelki spinające się na klatce piersiowej lub dodatkowy pas biodrowy lub– takie elementy odciążają plecy, barki i kręgosłup, dzięki czemu dziecko nie garbi się i trzyma prawidłową postawę. Elementem, na który warto również zwrócić uwagę, jest odpowiednia ilość kieszonek. Równomierne umiejscowienie książek, zeszytów i przyborów szkolnych zapewni odpowiednie rozłożenie ciężaru w plecaku. Dziecko powinno też mieć nawyk noszenia plecaka na obu ramionach, co dodatkowo zapobiega skrzywieniom kręgosłupa – opowiada mgr Joanna Zawadzka, fizjoterapeuta grupy Lux Med.

To na rodzicu spoczywa odpowiedzialność za wypracowanie w dziecku właściwych przyzwyczajeń, dzięki którym jego kręgosłup będzie się prawidłowo rozwijał. Warto zatem zadbać o to już od najmłodszych lat i wpajać nawyki, które kształtują poprawną postawę.