Spuchnięte nogi w ciąży - jak odciążyć je w trakcie snu

Dlaczego nogi puchną w ciąży

Obrzęki kończyn dolnych to jedna z najczęstszych dolegliwości drugiej połowy ciąży i wynikają z kilku nakładających się na siebie zmian.

Po pierwsze, organizm zatrzymuje znacznie więcej płynów niż zwykle, a objętość krwi krążącej rośnie o kilkadziesiąt procent. Część tego płynu naturalnie przemieszcza się do tkanek.

Po drugie, powiększająca się macica uciska duże naczynia żylne w obrębie miednicy. Krew z nóg wraca do serca wolniej, a to, co nie wraca sprawnie, zalega niżej.

Po trzecie, hormony ciążowe – zwłaszcza progesteron – rozluźniają ściany naczyń. Żyły stają się bardziej podatne na rozciąganie, a zastawki wewnątrz nich pracują mniej efektywnie.

Do tego dochodzi grawitacja. Płyn gromadzi się tam, gdzie ciągnie go w dół, czyli w stopach, kostkach i podudziach. Dlatego typowy obrzęk ciążowy narasta w ciągu dnia, jest największy wieczorem i wyraźnie zmniejsza się po nocy. Nasilają go upały, długie stanie w kolejce, kilkugodzinna podróż, praca przy biurku bez wstawania oraz obuwie, które uciska stopę.

Widzisz coś nietypowego lub masz sprawę z Gorzowa?

Napisz do nas przez Messengera, WhatsAppa lub wyślij zgłoszenie. Możesz zostać anonimowy.

ZGŁOŚ RAPORT

Dzień przygotowuje noc

To, jak nogi czują się o dwudziestej drugiej, w dużej mierze rozstrzyga się wcześniej.

Najgorsze dla krążenia są długie okresy bezruchu – zarówno stanie, jak i siedzenie w jednej pozycji. Mięśnie łydek działają jak pompa wypychająca krew w górę; kiedy nie pracują, pompa stoi. Warto więc zmieniać pozycję co mniej więcej pół godziny, wstawać od biurka, przejść się po pokoju, a jeśli nie ma takiej możliwości – wykonać kilka krążeń stopami, unieść i opuścić pięty, napiąć i rozluźnić łydki. To dosłownie minuta, a różnica bywa odczuwalna.

Pomagają też: spokojny spacer, ćwiczenia w wodzie, unikanie zakładania nogi na nogę, rezygnacja ze skarpet z wrzynającą się gumką oraz wygodne, stabilne buty. Wbrew intuicji ograniczanie picia nie zmniejsza obrzęków – odwodnienie działa raczej w drugą stronę. Jeśli obrzęki są uciążliwe, kwestię wyrobów uciskowych warto omówić z położną lub lekarzem, bo dobiera się je indywidualnie.

Wieczorne odciążenie nóg

Kilkanaście minut z nogami ułożonymi wyżej niż biodra – najlepiej powyżej poziomu serca – potrafi realnie zmniejszyć uczucie ciężkości. Wystarczy położyć się na kanapie i oprzeć łydki o poduszki albo o ścianę, tak aby kolana pozostały lekko ugięte, a nie zablokowane w wyproście. Uniesienie powinno być łagodne i wygodne, bez naciągania.

Dobrze działa też chłodny (nie lodowaty) strumień wody prowadzony od stóp w kierunku kolan. Długie, gorące kąpiele raczej nasilają uczucie ciężkości. Delikatny masaż wykonuje się zawsze w kierunku serca, czyli od stóp ku kolanom.

Ułożenie do snu

W trzecim trymestrze zwykle zaleca się spanie na boku, szczególnie lewym – w tej pozycji ucisk macicy na żyłę główną dolną jest najmniejszy, dzięki czemu krew z nóg wraca sprawniej. Długie leżenie płasko na plecach bywa w tym okresie nie tylko niewygodne, ale też sprzyja zastojowi i zawrotom głowy.

Samo leżenie na boku to jednak nie wszystko – liczy się to, co znajduje się pod nogami i między nimi. Delikatne uniesienie stóp i podudzi, na przykład przez podłożenie wałka pod materac na wysokości stóp albo płaskiej poduszki pod łydki, wspiera odpływ krwi przez całą noc. Uniesienie ma być niewielkie, kilkanaście centymetrów; zbyt stroma górka uciska tył kolana i przynosi efekt odwrotny do zamierzonego.

W ułożeniu ciała bardzo pomaga poduszka ciążowa, która wbrew nazwie nie służy wyłącznie do podpierania brzucha. Ten sam element można wykorzystać na kilka sposobów, zależnie od etapu ciąży i tego, co danego wieczoru najbardziej dokucza:

• między kolanami i udami – utrzymuje miednicę oraz kręgosłup w jednej osi, zmniejsza napięcie w biodrach i odcinku lędźwiowym, a przy okazji zapobiega zsuwaniu się górnej nogi w dół;
• pod łydkami – daje łagodne uniesienie podudzi, przydatne zwłaszcza wtedy, gdy dzień upłynął na staniu lub siedzeniu;
• pod stopami – wariant dla osób, które śpią bardziej na plecach z przechyleniem na bok, gdy zależy im głównie na odciążeniu kostek;
• pod brzuchem i za plecami – stabilizuje pozycję boczną, dzięki czemu nie trzeba jej korygować co kilkadziesiąt minut.

Kształt dobiera się do potrzeb: modele typu C i U podpierają całe ciało naraz, wałki i kliny sprawdzają się punktowo i łatwiej nimi manewrować w nocy. Najlepsza jest ta konfiguracja, przy której udaje się przespać kilka godzin bez poprawiania ułożenia.

Kiedy obrzęk wymaga konsultacji lekarskiej

Wszystko powyższe dotyczy typowego, łagodnego dyskomfortu – symetrycznego obrzęku, który narasta w ciągu dnia i wyraźnie ustępuje po nocnym odpoczynku. Są jednak sytuacje, w których obrzęk jest sygnałem, a nie tylko niewygodą, i wtedy potrzebna jest pilna ocena lekarska:

• obrzęk pojawiający się nagle lub bardzo nasilony;
• obrzęk jednej nogi, zwłaszcza z bólem łydki, zaczerwienieniem, ociepleniem skóry lub tkliwością przy dotyku;
• obrzęk twarzy i rąk, szybki przyrost masy ciała, silny ból głowy, zaburzenia widzenia, ból w nadbrzuszu;
• duszność, ból w klatce piersiowej, przyspieszone bicie serca;
• obrzęk, który nie zmniejsza się po nocy.

Takie objawy mogą świadczyć o problemach wymagających leczenia i nie należy z nimi czekać do kolejnej planowej wizyty.

Ten tekst ma charakter informacyjny i dotyczy poprawy komfortu przy zwykłych ciążowych obrzękach – nie zastępuje diagnostyki ani leczenia ich przyczyny. Wątpliwości, także te dotyczące pozycji do spania, warto omówić z lekarzem prowadzącym lub położną, którzy znają przebieg konkretnej ciąży.