Zastanawiasz się czyj to numer? Jak chronić się przed złośliwymi połączeniami

Dlaczego nieznane numery mogą być niebezpieczne?

Złośliwe połączenia, czyli inaczej spoofing to technika cyberoszustwa, która stanowi nawet 23% wszystkich zgłoszonych incydentów związanych z cyberbezpieczeństwem w Unii Europejskiej. To o tyle istotne, że nieznane połączenia potrafią być wyjątkowo niebezpieczne. Oszust może podawać się za pracownika banku, dostawcę usług czy urzędnika, wzbudzać presję i skłaniać do pochopnych decyzji – np. podania danych, potwierdzenia przelewu czy zainstalowania aplikacji. Takie scenariusze są powszechne, bo wykorzystują naturalne reakcje na stres i pośpiech.

Nowoczesne metody spoofingu pozwalają podmieniać wyświetlany numer, dlatego nie zawsze można ufać temu, co pokazuje ekran telefonu. Popularną taktyką są też krótkie, nieodebrane połączenia z płatnych numerów, które mają skłonić do oddzwonienia. Pierwszy telefon może też służyć do „weryfikacji” aktywności numeru i zebrania informacji, które później są wykorzystywane w atakach SMS-owych, e-mailowych czy bardziej spersonalizowanych próbach wyłudzenia.

Jak sprawdzić, kto do nas dzwonił?

Najprostszym sposobem na sprawdzenie czyj to numer, jest wpisanie go w wyszukiwarkę. Do frazy można dodać zapytanie “co to za numer?”, albo słowo “oszustwo”. Wiele osób dzieli się w sieci doświadczeniami, co często pozwala szybko ocenić, czy połączenie było podejrzane. Pomocne są także portale typu www.nieznany-numer.pl czy www.ktoto.info, które gromadzą komentarze i zgłoszenia dotyczące nieznanych numerów.

Warto korzystać z aplikacji do identyfikacji połączeń, takich jak Truecaller, Hiya czy Whoscall. Programy te porównują numer z globalną bazą danych i potrafią ostrzec przed spamem jeszcze przed odebraniem rozmowy.

Gdy podejrzany telefon rzekomo pochodzi z banku czy firmy, najlepiej samodzielnie odszukać oficjalny numer na stronie instytucji i oddzwonić. Nie należy weryfikować tożsamości rozmówcy, korzystając z numeru, który podał on sam. Dodatkową ochronę zapewnia rejestr numerów niechcianych prowadzony przez UKE, gdzie można zgłaszać telefony marketingowe lub sprawdzić, czy dany numer już tam widnieje.

Najczęstsze oszustwa telefoniczne i jak je rozpoznać

Oszustwa telefoniczne przybierają różne formy, ale wiele z nich opiera się na wywołaniu pośpiechu i strachu, by skłonić do podania danych lub przelania pieniędzy.

Jedną z najpopularniejszych metod są tzw. oszustwa „na policjanta” lub „na prokuratora”. Dzwoniący podaje się za funkcjonariusza prowadzącego rzekome śledztwo i prosi o pilną wpłatę kaucji albo zabezpieczenie środków na specjalnym koncie, nakazując jednocześnie zachowanie tajemnicy. W rzeczywistości prawdziwa policja czy prokuratura nigdy nie żąda pieniędzy przez telefon.

Często spotykane są też fałszywe telefony z banku. Przestępca informuje o rzekomych podejrzanych transakcjach i nakłania do podania haseł, kodów z SMS-ów lub przelania środków na „bezpieczne konto”. Prawdziwy bank nigdy nie prosi o takie dane i zawsze umożliwia weryfikację rozmowy poprzez oficjalną infolinię.

Coraz częściej pojawiają się również oszustwa inwestycyjne. Przestępcy oferują „pewne zyski” na kryptowalutach czy giełdzie, zachęcając do szybkiego wpłacenia niewielkich kwot, a następnie proszą o coraz większe sumy. Charakterystyczne są presja czasu, brak licencji w rejestrach KNF i niechęć do udostępniania rzetelnych dokumentów.

Warto zawsze być czujnym i ostrożnym w sytuacji, gdy ktoś chce wywołać na nas presję, prosi o pieniądze lub dane. Szczególnie gdy brakuje możliwości potwierdzenia rzetelności danego kontaktu. Wszelkie kwestie omawiane z bankiem zawsze powinno się rozpocząć od zweryfikowania za pomocą aplikacji bankowej wizytówki danego doradcy.

Aplikacje do blokowania niechcianych połączeń

Na smartfonach dostępnych jest wiele narzędzi, które pomagają chronić się przed spamem i oszustwami telefonicznymi oraz w razie potrzeby i podejrzanego kontaktu sprawdzić czyj to numer.

Truecaller to jedna z najpopularniejszych aplikacji. Automatycznie rozpoznaje dzwoniącego jeszcze przed odebraniem połączenia, ostrzega przed znanymi numerami spam i pozwala łatwo tworzyć własne listy blokad. Ma także filtr wiadomości SMS, który przenosi podejrzane treści do folderu spam.

Podobne funkcje oferują Hiya czy Whoscall. Potrafią blokować połączenia z numerów używanych przez telemarketerów i oszustów, co pomaga uchronić się nawet przed wyrafinowanymi atakami przeprowadzanymi przy użyciu numerów podobnych do tych, które są nam dobrze znane.

Co zrobić, gdy padniesz ofiarą telefonicznego oszustwa?

Najważniejsze jest szybkie działanie. Jeśli przekazaliśmy dane finansowe lub wykonaliśmy przelew, od razu skontaktujmy się z bankiem. Infolinia działa zazwyczaj 24 godziny na dobę. Szybki kontakt umożliwia zablokowanie karty i konta oraz pomoże w zatrzymaniu nieautoryzowanych transakcji. Warto mieć pod ręką wszystkie najważniejsze informacje dotyczące zdarzenia – numer telefonu, godzinę połączenia i treść rozmowy.

Incydent zawsze warto zgłosić odpowiednim instytucjom. Dobrym przykładem jest zespół reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego CERT Polska. Zgłoszenie jest proste – można wykonać je poprzez formularz na stronie incydent.cert.pl. Oczywiście o ataku powinna dowiedzieć się także policja – można go zgłosić osobiście lub przez gov.pl. To zwiększa szansę na zablokowanie podejrzanego numeru i ostrzeżenie innych.

Oczywiście po incydencie kluczowa jest zmiana hasła do wszystkich ważnych kont (bankowych, mailowych, społecznościowych) i włączenie dwustopniowego uwierzytelniania, aby utrudnić kolejne ataki. Warto też monitorować wyciągi bankowe i raporty kredytowe, aby szybko wychwycić nieautoryzowane działania.