Nadchodzą świąteczne scamy: chroń siebie i swoją rodzinę

W grudniu łączymy się z siecią częściej, szybciej i… mniej uważnie: szukamy promocji, zamawiamy prezenty z dostawą na ostatnią chwilę, odbieramy dziesiątki maili i SMS‑ów. To idealne środowisko dla cyberprzestępców, którzy wykorzystują pośpiech, emocje i zmęczenie, aby skłonić ofiary do impulsywnych kliknięć i pochopnych płatności. Banki, regulatorzy i firmy bezpieczeństwa od lat obserwują, że liczba ataków, szczególnie phishingu, fałszywych sklepów i oszustw „na paczkę”, wyraźnie rośnie w okresie świątecznym.​

Najczęstsze świąteczne oszustwa online

Oszuści coraz częściej sięgają po generatywną AI, aby ich fałszywe strony, e‑maile i reklamy wyglądały perfekcyjnie: poprawny język, logo w wysokiej jakości, profesjonalny layout. To oznacza, że nie można już polegać wyłącznie na intuicji wizualnej – potrzebne są konkretne nawyki bezpieczeństwa i dodatkowe warstwy ochrony, takie jak zaktualizowana baza wirusów w oprogramowaniu antywirusowym oraz usługa VPN z funkcjami filtracji złośliwych stron.​

Oto najczęstsze świąteczne scamy, które warto mieć na uwadze:

Phishingowe e‑maile i SMS‑y

W okresie świątecznym skrzynki odbiorcze zalewają wiadomości od sklepów, firm kurierskich, usług streamingowych czy banków – przynajmniej tak wyglądają na pierwszy rzut oka.

Phishing polega na podszywaniu się pod zaufane marki w celu nakłonienia ofiary do kliknięcia w link, podania danych logowania, numeru karty lub zainstalowania złośliwego oprogramowania. Typowe chwyty to: „Twoje konto zostanie zablokowane”, „dopłać niewielką kwotę, aby dokończyć dostawę” albo „potwierdź dane, żeby nie anulować zamówienia”.​

Szczególnie niebezpieczne są wiadomości z załączonymi fakturami, etykietami wysyłki czy kodami QR – kliknięcie może prowadzić do stron phishingowych lub automatycznej instalacji malware.

Warto przyjąć prostą zasadę: jeśli mail lub SMS dotyczy pieniędzy, dostawy lub logowania, a został zainicjowany przez rzekomego usługodawcę, a nie przez Ciebie, traktuj go domyślnie jako podejrzany, dopóki nie zweryfikujesz nadawcy.

Fałszywe sklepy i oferty typu „-80% tylko dzisiaj”

Drugim klasycznym świątecznym scenariuszem scamu są fałszywe sklepy internetowe, które pojawiają się tuż przed okresem wzmożonych zakupów, kusząc nierealnie niskimi cenami elektroniki, zabawek czy popularnych marek odzieżowych.

Oszuści rejestrują domeny łudząco podobne do znanych serwisów, kopiują wygląd i logo, a następnie promują je agresywnie w reklamach i mediach społecznościowych.​

Celem takich sklepów jest albo wyłudzenie danych płatniczych, albo inkasowanie pieniędzy za towar, który nigdy nie zostanie wysłany. Często po kilku tygodniach domena znika, a ślad po sklepie się urywa – użytkownik zostaje bez paczki i z danymi karty w rękach przestępców.​

Oszustwa związane z dostawą paczek

Wzmożona liczba przesyłek to idealna okazja do kolejnego typu scamów. Ta coraz popularniejsza technika polega na wysłaniu wiadomości SMS lub e‑mail od rzekomego kuriera, z informacją o niedoręczonej przesyłce, konieczności dopłaty kilku złotych lub aktualizacji adresu.

Po kliknięciu użytkownik trafia na stronę udającą formę płatności lub panel logowania, gdzie należy wpisać dane karty, numer PESEL czy dane logowania do konta.​

Nowym wariantem są także paczki niespodzianki z kodem QR, który rzekomo ma ujawnić nadawcę lub umożliwić zwrot – zeskanowanie go może przenieść Cię na stronę phishingową lub zainfekować telefon złośliwym oprogramowaniem.

Zasada jest dość prosta: firmy kurierskie nie wymagają logowania do bankowości ani podawania pełnych danych karty przez SMS.​

Fałszywe karty podarunkowe

Oszustwa na karty podarunkowe wracają co roku – pojawiają się oferty rzekomo przecenionych kart do popularnych sklepów, kawiarni czy serwisów streamingowych i zakupowych, sprzedawanych przez nieznane strony lub w podejrzanych ogłoszeniach. Część kart jest pusta, część wygasła, a część w ogóle nie istnieje – użytkownik otrzymuje kod, który nigdzie nie działa.​

Inna odmiana to wiadomości o darmowych voucherach w zamian za wypełnienie ankiety lub podanie danych osobowych, czasem połączone z prośbą o instalację aplikacji. To prosta droga do kradzieży danych i zasypania skrzynki kolejnymi próbami phishingu.

Oszuści wykorzystują świąteczny pośpiech

Tym, co najbardziej zachęca do aktywnej działalności cyberprzestępców w święta, jest presja czasu i granie na emocjach: strachu („stracisz paczkę”), chciwości („tylko dziś -80%”), poczucia obowiązku („dopłać, żeby prezent dotarł przed Wigilią”) i empatii („wesprzyj tę pilną zbiórkę świąteczną”). Gdy jesteśmy zalani powiadomieniami i ofertami, łatwiej klikamy bez zastanowienia, a mózg ignoruje sygnały ostrzegawcze.​

Dodatkowo wiele osób robi zakupy lub załatwia sprawy w telefonie, stojąc w kolejce lub będąc w podróży – na małym ekranie trudniej zauważyć literówkę w domenie czy drobne różnice w wyglądzie strony. To wszystko sprawia, że nawet ostrożne na co dzień osoby w święta częściej stają się ofiarami oszustw.​

Jak bezpiecznie robić zakupy online w święta

Najskuteczniejszą obroną jest połączenie zdrowego rozsądku z kilkoma prostymi nawykami.​

1. Zawsze wpisuj adres sklepu samodzielnie w przeglądarce, zamiast klikać w link z maila lub reklamy.

2. Sprawdzaj, czy adres strony jest poprawny (bez literówek), czy używa HTTPS i czy w sieci są wiarygodne opinie o sklepie.

3. W przypadku nowych lub mało znanych sklepów porównaj dane firmy (NIP, KRS, adres) z publicznymi rejestrami.​

Warto też unikać płatności przelewem na tajemniczy rachunek czy poprzez link z SMS – zdecydowanie bezpieczniejsze są karty kredytowe lub zaufani pośrednicy płatności, którzy oferują mechanizmy chargeback i dodatkową ochronę transakcji. Jeżeli oferta wydaje się zbyt dobra, żeby była prawdziwa, zazwyczaj taka właśnie jest.​

Usługa VPN jako dodatkowa warstwa ochrony

Choć VPN nie zastąpi zdrowego rozsądku i ostrożności, dobrze dobrana usługa VPN jest ważnym elementem świątecznego bezpieczeństwa online – szczególnie wtedy, gdy robisz zakupy lub logujesz się na konta w publicznych, lub słabo chronionych sieciach Wi‑Fi (galerie handlowe, kawiarnie, hotele).

VPN szyfruje ruch między Twoim urządzeniem a serwerem, utrudniając podsłuchanie danych logowania czy przechwycenie sesji przez osoby trzecie w tej samej sieci.​

Warto szukać usługi VPN, która oferuje dodatkowe funkcje ochronne przed zagrożeniami, takie jak: blokowanie znanych złośliwych domen, ochrona przed phishingiem, filtrowanie złośliwych plików i podejrzanych reklam.

Dzięki temu część fałszywych stron może zostać zablokowana, zanim zdążysz na nie wejść, co daje dodatkową „poduszkę bezpieczeństwa” dla mniej doświadczonych domowników.​

Rada na koniec

Świąteczny czas i poszukiwanie prezentów dla najbliższych nie musi oznaczać szukania kompromisu pomiędzy wygodą zakupów online a bezpieczeństwem.

Świadome podejście, kilka sprawdzonych nawyków i dobrze skonfigurowana usługa VPN z funkcjami ochrony przed zagrożeniami wystarczą, aby zakupy zakończyły się na paczce pod choinką – a nie na rozmowie z bankiem i policją.